Басма этикасы

Кыргызстан Изилдөөлөр журналы (Journal of Kyrgyzstan Studies — JKS) басма этикасы боюнча эл аралык стандарттарды кабыл алат жана Басма Этикасы Комитети (COPE) тарабынан жарыяланган Негизги Тажрыйбалар (Core Practices) документин жетекчиликке алат. Төмөндө редакторлордун, рецензенттердин, авторлордун жана басмаканын жоопкерчиликтери көрсөтүлгөн.

Редакторлордун жоопкерчиликтери. Редакторлор жиберилген эмгектерди илимий баалуулугу, оригиналдуулугу, журналдын багытына ылайыктыгы жана окурмандар үчүн маанилүүлүгү боюнча гана баалайт. Авторлордун расасы, жынысы, диний ишеними, этникалык теги, жарандыгы же саясий көз карашы баалоого таасир этпейт. Редакторлор жиберилген эмгек тууралуу маалыматты автор, рецензенттер, редакциялык кеңештин мүчөлөрү жана басмакана менен гана бөлүшөт. Жарыяланбаган эмгектеги материалдарды редактор өз изилдөөсүндө автордун жазуу түрүндөгү уруксаты жок пайдалана албайт. Кызыкчылык кагылышуусу бар эмгектерди редактор өзү иштебейт жана башка редакциялык мүчөгө өткөрүп берет.

Рецензенттердин жоопкерчиликтери. Рецензенттер редакторго илимий чечим кабыл алууда жардам берет; зарыл болгондо авторлорго эмгегин жакшыртууга көмөктөшөт. Өзүн жетиштүү квалификациялуу сезбеген же убагында карай албаган рецензент чакырыктан баш тартышы керек. Каралып жаткан эмгектер купуя документтер болуп саналат; башкалар менен бөлүшүлбөйт жана редактордун уруксатысыз талкууланбайт. Рецензия объективдүү жүргүзүлүшү керек; авторго карата жеке сын кабыл алынбайт. Рецензенттер, авторлор шилтеме бербеген тиешелүү жарыяланган эмгектерди көрсөтүшү керек. Каралып жаткан эмгектен алынган маалымат рецензенттин жеке пайдасына колдонулбайт.

Авторлордун жоопкерчиликтери. Авторлор эмгегинин оригиналдуу экенин, башка жерде жарыяланбаганын жана эки журналга бир убакта жиберилбегенин билдирет. Башкалардын эмгегине шилтемелер толук жана так көрсөтүлүшү керек. Плагиат, маалыматты жасалмалоо, буруп берүү жана "салями" бөлүү сыяктуу практикалар этикага каршы деп эсептелет жана баш тартылат. Эмгектеги бардык авторлор ага олуттуу илимий салым кошкон адамдар болушу керек; "элес авторлук" жана "сыйлык авторлук" кабыл алынбайт. Авторлор эмгегине таасир этиши мүмкүн болгон каржылык же жеке кызыкчылык кагылышын билдириши керек. Жарыяланган эмгегинде олуттуу катаны байкаган автор редакторго дароо билдирип, оңдоо жүргүзүүгө көмөктөшүүгө милдеттүү.

Басмакананын жоопкерчиликтери. JKS редакторлор жана рецензенттер милдеттерин коммерциялык кызыкчылыктардан көз карандысыз түрдө аткаруусун камсыз кылат. Этика жагындагы бузуу арыздарында COPE агым схемаларына ылайык иликтөө жүргүзөт жана зарыл болгондо тиешелүү мекемелер менен байланышат. Жарыяланган мазмундун бүтүндүгү жана туруктуулугу санариптик сактоо тармактары аркылуу коргойт.

Бул саясат COPE Негизги Тажрыйбалар документине (publicationethics.org/core-practices) негизделген. Этика жагындагы бузуулар жөнүндө билдирүүлөр editor@kyrgyzstanstudies.com дарегине жиберилиши мүмкүн; коммуникациялар купуя сакталат.