Изилдөө макаласы Том. 1 № 1 (2026) 10 июль 2026

Студенттердин эмоционалдык интеллекти жана социо-демографиялык өзгөрмөлөр: Кыргыз-Түрк “Манас” университетинин мисалында

Аннотация

Бул изилдөөнүн максаты — Кыргыз-Түрк “Манас” университетинде окуган студенттердин эмоционалдык интеллект деңгээлин аныктоо жана бул деңгээлдин жынысы, курс баскычы, факультет/бөлүм, жалпы орточо баасы, өскөн жери, ата-энесинин билим деңгээли, никелик абалы, жашаган жери жана үй-бүлөнүн айлык кирешеси сыяктуу ар түрдүү жеке жана социо-демографиялык өзгөрмөлөргө жараша айырмаланарын изилдөө. Изилдөө сандык изилдөө ыкмасынын алкагында сүрөттөмөлүк жана байланыштык (реляциялык) сурамжылоо модели менен жүргүзүлгөн. Изилдөөнүн тобун 2025-2026-окуу жылында билим алган 205 студент түздү. Маалыматтар Ли менен Квак (2012) тарабынан иштелип чыккан жана Кайыхан менен Арслан (2016) тарабынан түрк тилине ылайыкташтырылган 20 пункттан турган Эмоционалдык Интеллект Шкаласы жана изилдөөчү тарабынан даярдалган демографиялык маалымат формасы аркылуу чогултулган. Маалыматтар SPSS 27 программасында көз карандысыз тандыктардын t-тести, бир факторлуу дисперсиялык анализ (ANOVA) жана Пирсондун корреляциялык анализи менен иштелди. Натыйжалар студенттердин эмоционалдык интеллект деңгээлинин жогору экенин көрсөттү (x̄ = 3.61). Эмоционалдык интеллект жынысы, өскөн жери жана никелик абалы боюнча олуттуу айырмаланган жок; бирок бөлүм боюнча билим берүү илимдери студенттеринин пайдасына, атанын билим деңгээли боюнча жалпы орто билимдүү аталардын балдарынын пайдасына олуттуу айырмачылыктар аныкталды. Мурда эмоционалдык интеллект же жеке аң-сезимдүүлүк боюнча тренинг алган студенттердин упайлары албагандарга караганда олуттуу жогору болду. Мындан тышкары, айлык киреше деңгээли менен эмоционалдык интеллект ортосунда алсыз, оң жана олуттуу байланыш байкалды (r = .231).

Ачкыч сөздөр

  • Эмоционалдык интеллект
  • университет студенттери
  • психосоциалдык өзгөрмөлөр
  • жогорку билим
  • Кыргызстан

Маалымат жеткиликтүүлүгү боюнча билдирүү

Данные этого исследования не существуют 

Толук текст

Бул макаланын толук текстин төмөнкү форматта жүктөп ала аласыз.

PDF Көрүү

Шилтемелер

  1. Adeyemo, D. A. (2007). Moderating influence of emotional intelligence on the link between academic self-efficacy and achievement of university students. Psychology and Developing Societies, 19(2), 199-213. https://doi.org/10.1177/097133360701900204
  2. Alghamdi, N. G. (2025). Emotional intelligence among university students: Gender and age differences. International Journal of Educational Research, 130, 102512.
  3. Austin, E. J., Saklofske, D. H., & Egan, V. (2005). Personality, well-being and health correlates of trait emotional intelligence. Personality and Individual Differences, 38(3), 547-558. https://doi.org/10.1016/j.paid.2004.05.009
  4. Bar-On, R. (1997). The Emotional Quotient Inventory (EQ-i): A test of emotional intelligence. Multi-Health Systems.
  5. Bru-Luna, L. M., Martí-Vilar, M., Merino-Soto, C., & Cervera-Santiago, J. L. (2021). Emotional intelligence measures: A systematic review. Healthcare, 9(12), 1696. https://doi.org/10.3390/healthcare9121696
  6. Durlak, J. A., Weissberg, R. P., Dymnicki, A. B., Taylor, R. D., & Schellinger, K. B. (2011). The impact of enhancing students’ social and emotional learning: A meta-analysis of school-based universal interventions. Child Development, 82(1), 405-432. https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.2010.01564.x
  7. Erdoğdu, M. Y. (2008). Duygusal zekânın bazı değişkenler açısından incelenmesi [Эмоционалдык интеллекттин кээ бир өзгөрмөлөр боюнча изилдениши]. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 7(23), 62-76.
  8. Fernández-Berrocal, P., Extremera, N., & Ramos, N. (2004). Validity and reliability of the Spanish modified version of the Trait Meta-Mood Scale. Psychological Reports, 94(3), 751-755. https://doi.org/10.2466/pr0.94.3.751-755
  9. Goleman, D. (1995). Emotional intelligence: Why it can matter more than IQ. Bantam Books.
  10. Joseph, D. L., & Newman, D. A. (2010). Emotional intelligence: An integrative meta-analysis and cascading model. Journal of Applied Psychology, 95(1), 54-78. https://doi.org/10.1037/a0017286
  11. Kayıhan, Ş. N., & Arslan, S. (2016). Duygusal zekâ ölçeğinin Türkçe uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması [Эмоционалдык интеллект шкаласынын түркчө ылайыкташтырылышы: Жарамдуулук жана ишенимдүүлүк изилдөөсү]. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 12(3), 625-643.
  12. Lee, H., & Kwak, Y. (2012). Development and validation of an emotional intelligence scale. Asian Journal of Education, 13(2), 43-67.
  13. Marginson, S., & Sawir, E. (2010). Ideas for intercultural education. Palgrave Macmillan.
  14. Mousavi, S. H., Yarmohammadi Vasel, M., Asghari, F., & Hourani, M. (2020). Relationship between emotional intelligence and perceived stress in nursing and midwifery students. Journal of Research in Medical and Dental Science, 8(2), 92-97.
  15. Parker, J. D. A., Summerfeldt, L. J., Hogan, M. J., & Majeski, S. A. (2004). Emotional intelligence and academic success: Examining the transition from high school to university. Personality and Individual Differences, 36(1), 163-172. https://doi.org/10.1016/S0191-8869(03)00076-X
  16. Petrides, K. V., Pita, R., & Kokkinaki, F. (2007). The location of trait emotional intelligence in personality factor space. British Journal of Psychology, 98(2), 273-289. https://doi.org/10.1348/000712606X120618
  17. Salovey, P., & Mayer, J. D. (1990). Emotional intelligence. Imagination, Cognition and Personality, 9(3), 185-211. https://doi.org/10.2190/DUGG-P24E-52WK-6CDG
  18. Samadiyeva, A. (2025). Кыргызстанда университет студенттеринин көнүү процесстеринде эмоционалдык интеллекттин ролу [Жарыяланбаган магистрдик диссертация]. Жусуп Баласагын атындагы Кыргыз улуттук университети.
  19. Sanchez-Ruiz, M. J., Pérez-González, J. C., & Petrides, K. V. (2011). Trait emotional intelligence profiles of students from different university faculties. Australian Journal of Psychology, 62(1), 51-57. https://doi.org/10.1080/00049530903312907
  20. Schutte, N. S., Malouff, J. M., Thorsteinsson, E. B., Bhullar, N., & Rooke, S. E. (2007). A meta-analytic investigation of the relationship between emotional intelligence and health. Personality and Individual Differences, 42(6), 921-933. https://doi.org/10.1016/j.paid.2006.09.003
  21. Song, L. J., Huang, G., Peng, K. Z., Law, K. S., Wong, C.-S., & Chen, Z. (2010). The differential effects of general mental ability and emotional intelligence on academic performance and social interactions. Intelligence, 38(1), 137-143. https://doi.org/10.1016/j.intell.2009.09.003

Кантип шилтеме берүү керек

Шабырбекова, Э. (2026). Студенттердин эмоционалдык интеллекти жана социо-демографиялык өзгөрмөлөр: Кыргыз-Түрк “Манас” университетинин мисалында. Кыргызстан изилдөөлөрү журналы, 1(1), 1-21. https://kyrgyzstanstudies.com/index.php/jks/article/view/shabyrbekova-emotional-intelligence

Кошумча шилтеме форматтары
Шилтемени жүктөө

Лицензия

Автордук укук (c) 2026 Элнура Шабырбекова

Creative Commons License

Бул эмгек Creative Commons Attribution 4.0 International License лицензиясы менен берилген.